چگونه بر اضطراب خود درفراگیری درس ریاضی غلبه کنیم ؟
مقدمه
وقتی دانش آموز بودم همیشه فکر می کردم عرق کف دست و سوزش معده ام واکنش های طبیعی من به شروع یک فصل جدید در کلاس ریاضی است و زمانی که دخترم علت کم شدن نمره ی ریاضی اش را ضعف دراین درس عنوان کرد ، متوجه شدم احساساتم را در مورد ریاضی به او منتقل کرده ام . آن جملات برای من آشنا بودند به سرعت متوجه شدم تا زمانی که من رفتارم را عوض نکنم ، او به طور ناخودآگاه تا بزرگ سالی اش از این اضطراب رنج می برد .زیرا درس ریاضی یکی از درس های مهم و بنیادی دوران تحصیل دانش آموزان بوده ، که با آموختن آن روش درست اندیشیدن برای حل مسائل را فرا می گیرند و با محاسبه های عددی مورد نیاز در سایر دروس و محیط پیرامون خود آشنا می شوند . اضطراب در فراگیری درس ریاضی بر موفقیت فرد در طول تحصیلات و زندگی تأ ثیری بسزا دارد . چرا که ریاضیات بابسیاری از مشاغل و امور شخصی افراد مرتبط است . ما به عنوان والدین و مربیان باید به دانش آموزان کمک کنیم بر اضطراب ریاضی شان غلبه کنند تا بتوانند مهارت های ریاضی مورد نیاز برای موفقیتشان را کسب کنند . اضطراب امری واقعی است و ممکن است برای هر شخصی ، صزف نظر از توانایی های او در درس ریاضی ، به وجود آید . در این مقاله سعی بر آن شده است درباره چگونگی غلبه بر اضطراب درفراگیری درس ریاضی نگارش گردد . امیدوارم مورد توجه خوانندگان محترم واقع شود .
اضطراب ریاضی چیست ؟
اضطراب ریاضی احساس تنش و تشویشی است که در به کار بردن اعداد و حل مسائل ریاضی در موقعیت های گوناگون زندگی روزمره و موقعیت های تحصیلی اختلال ایجاد می کند . این اضطراب می تواند موجب کاهش اعتماد به نفس فرد شود . به گفته ی ماریلین برنز ( 1998) تقریباً دو سوم بزرگ سالان آمریکایی ترس نفرت انگیز و زیادی از درس ریاضی دارند . ترس از ریاضی عمیقاً ریشه دار است و اغلب از اولین تجربه ی کودک از درس ریاضی در مدرسه آغاز می شود .
اضطراب ریاضی واکنش احساسی آگاهانه به یک یا چند مورد زیر است : شرکت در کلاس ریاضی ، گوش دادن به سخنرانی درباره ی ریاضی ، کارکردن برروی یک مسئله ریاضی یا بحث درمورد ریاضی . علاوه بر این ، چنین اضطرابی ممکن است دربین دانش آموزان مدارس ابتدایی ، دبیرستان ها و دانشکده ها به وجود آید .
اضطراب ریاضی سبب می شود بچه ها از درس ریاضی بترسند . این اضطراب مانع از توانایی کودک در ارتباط دادن ریاضی به زندگی روزمره اش می شود به گفته ی شیلا توبیاس ( 1993) میلیون ها نفر از بزرگ سالان به دلیل ضعف در ریاضیات یا ترس از آن از فرصت های شغلی و شخصی محروم می شوند و این تجارب منفی در طول زندگی با بسیاری از آنان همراه است .
چگونه اضطراب ریاضی دانش آموزان افزایش می یابد ؟
اضطراب ریاضی اغلب به علت تجربه ی منفی پیشین دانش آموز ، به هنگام یادگیری ریاضی در کلاس یا خانه، تشدید می گردد.معلمین و والدین ، سطح اضطراب دانش آموز را با تحمیل دیدگاه های شخصی شان درباره ی ریاضی افزایش می دهند . هر گونه تجربه ی منفی به ذهنیات آینده منتقل می شود و نهایتاً سبب عدم درک ریاضی می گردد.در روش های سنتی به دانش آموزان یاد داده شده است که بدون فهم و درک مهارت های ریاضی و کار بر روی مسائل ، تنها به حفظ آن ها بپردازند . این خموضوع تا حدود زیادی موجب افزایش سطح اضطراب ریاضی در کودک می گردد . به طور خلاصه می توان چنین اظهار داشت که سه شیوه ی کار در کلاس های سنتی ریاضی وجود دارد که سبب اضطراب زیاد در بسیاری از دانش آموزان می شود : قدرت تحمیلی ، ارائه ی عمومی و محدودیت زمانی . برای از بین بردن این مشکلات لازم است که روش های تدریس باید ارزیابی شوند و تأکید بیش تر بر روی شیوه های خاصی باشد که در آن ها ، کلاس درس دانش آموز محور بوده ، بحث و گفتگو بیش تر و سخنرانی کم تر باشد .
معلم چگونه می تواند به دانش آموز کمک کند تا بر اضطراب ریاضی خود غلبه کند ؟
مربیان باید با تشویق بیشتر دانش آموزان نقشی فعال تر در افزایش اشتیاق دانش آموزان نسبت به ریاضی داشته باشند تا آن ها خود را در حل مسائل ریاضی موفق و مطمئن ببینند . ( فرنر و برمن ، 2003) معتقدند که معلمان هفت اقدام مهم را باید انجام دهند که قصور در آن سبب می شود دانش آموزان در یادگیری ریاضی اضطراب داشته باشند .
معلمان باید :
· نشان دهند ریاضیات را دوست دارند .
· ریاضیات را لذت بخش کنند .
· استفاده از ریاضیات را در امور روزانه نشان دهند .
· آموزش ها را با علایق دانش آموزان وفق دهند .
· اهداف کوتاه مدت و قابل حصول تعیین کنند .
· فعالیت های موفقیت آمیز تدارک ببینند .
· روش های هدف دار آموزشی را به گونه ای به کار برند که ریاضیات فهمیده شود .
ولفولک نیز معتقد بود معلمان به منظور کمک به دانش آموزان برای کنار آمدن با اضطراب ریاضی باید محتاطانه رقابت ایجاد کنند . آن ها باید :
· از موقعیت هایی که در آن دانش آموزان بسیار مضطرب مجبور شوند در مقابل گروه بزرگی تکلیف انجام دهند اجتناب کنند .
· همه ی آموزش ها شفاف و واضح باشد .
· از اعمال محدودیت های زمانی غیر ضروری اجتناب کنند .
· بعضی از اجبارها را از امتحانات و تست های اصلی بردارند .
· جایگزینی برای تست های نوشتاری برگزینند .
· رفتار مثبت را تشویق کنند .
به طو خلاصه ما معلمان باید برتست ها و تمرین های شفاهی سرعتی کم تر تأکید کرده ، از ایجاد رقابت بین دانش آموزان اجتناب کنند تا احتمال ایجاد اضطراب را در آن ها کاهش دهند . آن ها همجنین بر این باورند ارتباطاتی که بر سر مسائل ریاضی به وجود می آید و انعکاس دادن آن در کلاس ، موجب افزایش توان ریاضی می گردد . تحقیقات نشان داده است که امروزه دانش آموزان به ریاضیات عملی نیاز دارند ، بنابراین ریاضیات باید به زندگی روزمره شان ارتباط داشته باشد . آن ها از تجربه کردن لذّت می برند . دانش آموزان برای یادگیری ریاضی نباید تنها به حفظ قوانین و روش ها بپردازند ، بلکه باید فکر کنند ، حدس بزنند و تحقیق کنند . به همه ی همکاران پیشنهاد می شود یادگیری گروهی ، فناوری و کاردستی های ریاضی را جزو دروس ریاضی دانش آموزان قرار دهند .
والدین چگونه می توانند کمک کنند فرزندانشان بر اضطراب ریاضی غلبه کنند ؟
خودباوری و اطمینان به یادگیری ریاض مستقیماًً به انتظار و احساس والدین مربوط می شود ، نه به سوابق پیشرفت و نظریات معلم . محققان اغلب معتقدند که یادگیری در خانه از اهمیت بسزایی برخوردار است ، زیرا به بچه ها کمک می کند تا یادگیرنده های فعالی باشند . آن ها دریافتند که توان اولیه ی دانش آموزان در ریاضیات و علوم ، طی تمرین های خانوادگی رشد می کند .
والدین باید فرزندانشان را در فعالیت های سرگرم کننده و هدف دار ریاضی شرکت دهند . آن ها باید بر روی فعالیت ها یا گروهی از فعالیت ها تمرکز کنند که به فرزندانشان در کشف روابط و حل مسائل کمک کند و سبب شود آن ها ریاضی را از جنبه ی بسیار مثبت آن ببینند . والدین همچنین می توانند به فرزندانشان کمک کنند تا از « ریاضیات هراسی » ، که احتمالاً در کودکی داشته اند ، دوری کنند .
والدین می توانند اقدامات زیر را انجام دهند :
· توجه زیادی به فرزندشان داشته و پیشرفت آن ها را زیر نظر داشته باشند .
· معلم های فرزندشان را بشناسند و با آن ها ارتباط برقرار کنند .
· به انجمن اولیا و مربیان بپیوندند و مرتباً به مدرسه سر بزنند .
· در کارگاه های مربوط حضور یابند . ( مانند کارگاه ریاضی خانواده )
· از برنامه های تقویتی علوم و ریاضی در ساعات بعد از مدرسه ، تعطیلات آخرهفته و روزهای تابستان اطلاع حاصل کنند و فرزندانشان را تشویق کنند تا در آن کلاس ها شرکت نمایند .
· در مدرسه نقش فعال تری ایفا کنند .
· فرزندشان را به ریاضی و علوم تشویق کنند و آن ها را آگاه کنند که می توانند موفق شوند .
نتیجه گیری
از نگارش این مقاله نتیجه می گیریم که ریاضیات بیش از هر موضوع دیگری در دانش آموزان اضطراب و مقاومت ایجاد می کند . اگر با اضطراب ریاضی مقابله نکنیم به یک مانع دائمی تبدیل می شود . نگرش فرد نسبت به ریاضیات بر روی مدت زمان استفاده ی او از ریاضی ، تمایل وی به دنبال کردن ریاضیات پیشرفته و حتی انتخاب مسیر شغلی فرد در آینده تأ ثیر دارد . والدین و معلمان باید از طریق همکاری با هم ، میزان اعتماد کودک را افزایش دهند ، روش واقعی زندگی با ریاضیات را به کار ببرند و هر گونه افسانه ی قدیمی درباره ی ریاضی را فراموش کنند .
امروزه جامعه بیش از هر زمان دیگری به ریاضیات نیاز دارد . از طریق توجه بیش تر به ریاضی می توان اضطراب ریاضی را کاهش داد . بنابراین معلمان باید شیوه های آموزشی سنتی را مورد ارزیابی مجدد قرار دهند ، زیرا اغلب آن ها با روش ها و مهارت های یادگیری مفید دانش آموزان مطابقت ندارد . شیوه های گوناگون تدریس باید مورد استفاده قرار گیرند . والدین هم باید نقشی فعال در تشویق فرزندانشان به کاربرد ریاضی در زندگی روزمره داشته باشند . لازم است که مربیان و والدین با همکاری هم به کودک بفهمانند که ریاضی مهم ، مناسب و سرگرم کننده است ، تا آنها بتوانند مهارت های مورد نیاز برای موفقیتشان را فرا هم گیرند . در پایان همه ی ما باید به یاد داشته باشیم همان طور که با دیدن شنای شناگران ، نمی توان شنا یاد گرفت و برای شنا گر شدن بایستی وارد آب شد ، برای یادگیری ریاضی نیز خواندن و شنیدن مطالب ریاضی کافی نیست . دانش آموزان باید یاد بگیرند چگونه با انجام فعالیت هایی در خانه و مدرسه به مفاهیم ریاضی پی ببرند و قاعده ها را خودشان کشف کنند و بر اضطراب خود غلبه کنند.
فهرست منابع و مأخذ
1- ریاضی ششم دبستان ، جمعی از مؤلفان – ناشر : اداره کل چاپ و توزیع کتب درسی – چاپ اول ( 1391)
2- روان شناسی و تربیت ، دکتر علی اکبر سیف
3- ریاضی کامل ، کریم کرمی – ناشر : مؤلف – نوبت چاپ هفتم – 90- 89
4- مجلات پیوند مهرماه 1390- 1388